همزمان با چهارمین سالگرد آغاز به کار تلسکوپ فضایی جیمز وب ، رسانه های علمی با انتشار فهرستی از تصاویر برتر ثبتشده توسط این رصد خانه ، بار دیگر توانایی های کم نظیر آن را در مطالعه جهان هستی به نمایش گذاشتند .
این تصاویر که از کهکشان ها ، سحابی ها، سیاره ها و مناطق ستاره زایی تهیه شده اند ، نه تنها دستاورد های علمی مهمی را رقم زده اند ، بلکه به دلیل زیبایی خیره کننده خود ، مرز میان علم و هنر را نیز از میان برداشته اند .
به گزارش خبرنگار ایلنا ، تلسکوپ فضایی جیمز وب ، چند روز پیش چهارمین سال فعالیت خود را جشن گرفت .
این مناسبت ، فرصتی مناسب برای مرور تصاویر برتری است که این رصدخانه فضایی تاکنون ثبت کرده است .
تلسکوپ ۱۰ میلیارد دلاری جیمز وب که حاصل همکاری ناسا ، آژانس فضایی اروپا و آژانس فضایی کانادا است ، در چهار سال نخست فعالیت خود دستاوردهای علمی چشم گیری را رقم زده که بسیاری از آنها تحولی اساسی در شناخت جهان هستی به شمار میروند .
با این حال ، برای قرار گرفتن در این فهرست ، ارزش علمی بهتنهایی کافی نبوده است ؛ هر تصویر ، علاوه بر اهمیت پژوهشی ، باید از نظر زیبایی بصری نیز اثری شاخص باشد .
به باور تهیهکنندگان این فهرست، تلسکوپ جیمز وب ( و بهطور کلی تلسکوپهای فضایی ) ، زمانی در بهترین وضعیت خود قرار دارند که علم و هنر در کنار یکدیگر قرار گیرند .
خوشبختانه ، طی چهار سال گذشته ، جیمز وب تصاویر خیرهکنندهای از اعماق کیهان ثبت کرده که هم از نظر علمی ارزشمند هستند و هم از نظر زیبایی شناسی ، چشم انداز هایی شگفت انگیز از جهان را به نمایش میگذارند .
اهمیت تلسکوپ فضایی جیمز وب
تلسکوپ فضایی جیمز وب را میتوان پیشرفته ترین رصد خانه فضایی تاریخ دانست ؛ ابزاری که با توانایی مشاهده جهان در طول موج فرو سرخ ، افق تازهای در اخترشناسی گشوده است .
این تلسکوپ با آینه اصلی ۶.۵ متری و ابزارهای فوق پیشرفته خود قادر است نور اجرامی را رصد کند که بیش از ۱۳ میلیارد سال پیش شکل گرفتهاند و از این طریق ، دانشمندان را به نخستین دورههای شکلگیری جهان نزدیکتر کند .
جیمز وب همچنین در مطالعه تولد و مرگ ستارگان، ساختار کهکشان ها ، بررسی سیارات فرا خورشیدی و جستوجوی نشانه های حیات در فراسوی منظومه شمسی نقشی تعیینکننده ایفا می کند .
بسیاری از دانشمندان ، این رصدخانه را انقلابی در علم نجوم می دانند ؛ زیرا دادهها و تصاویر آن نه تنها به پرسشهای قدیمی درباره منشأ جهان پاسخ میدهد، بلکه زمینه ساز کشف پدیدههایی است که پیش از این هرگز امکان مشاهده آنها وجود نداشت .
در ادامه تصاویر منتخبی که ناسا به مناسبت چهارسالگی جیمزوب منتشر کرده ، همراه با توضیحات ارائه می شود .
تلسکوپ فضایی جیمز وب پس از پایان موفقیتآمیز آزمایشهای نهایی در سپتامبر ۲۰۲۱، در حالت تاشده برای بارگیری در شاتل حمل فضایی آماده میشود/اعتبار تصویر: ناسا / کریس گان.
مسیه ۷۴ (M74)
این تصویر از مسیه ۷۴ که با نام کهکشان شبح ( Phantom Galaxy ) نیز شناخته می شود ، در اوت ۲۰۲۲ منتشر شد و یکی از مهم ترین قابلیت های علمی تلسکوپ فضایی جیمز وب را به نمایش گذاشت .
دانشمندان این تصویر را با استفاده از ابزار فرو سرخ میانی ( MIRI ) ثبت کردند .
این ابزار با بهره گیری از طول موجهای فرو سرخ میانی ، قادر است از میان گاز و غبار میان ستارهای عبور کند و جزئیاتی را آشکار سازد که پیش از این هرگز قابل مشاهده نبودند .
این توانایی به پژوهشگران کمک می کند ساختارهای پنهان کهکشانها و فرایندهای شکلگیری ستارگان را با دقتی بیسابقه مطالعه کنند .
مسیه ۷۴ (کهکشان شبح)/تصویر ثبتشده با ابزار فروسرخ میانی «میری»/اعتبار تصویر: آژانس فضایی اروپا، تلسکوپ فضایی جیمز وب، ناسا و آژانس فضایی کانادا، جی لی و گروه پژوهشی «فَنگز–جیمز وب»
(( ستونهای آفرینش ))
(( ستونهای آفرینش )) یکی از شناخته شده ترین ساختارهای کیهانی در جهان شناختهشده است و این تصویر، یکی از شاخص ترین دستاورد های تلسکوپ فضایی جیمز وب به شمار می رود .
دانشمندان برای ثبت این تصویر، دادههای به دست آمده از دو ابزار تلسکوپ جیمز وب، یعنی ابزار فرو سرخ میانی «میری» و دوربین فروسرخ نزدیک (( نیرکم )) را با یکدیگر ترکیب کردند .
حاصل این فرآیند ، تصویری رنگارنگ ، بسیار شفاف و سرشار از جزئیات است که کهکشان ها ، ستارگان و ساختار های شگفت انگیز کیهانی را با وضوحی بیسابقه به نمایش می گذارد .
ستونهای آفرینش/تصویر ترکیبی ثبتشده با ابزارهای «میری» و «نیرکم»/اعتبار تصویر: ناسا، آژانس فضایی اروپا، آژانس فضایی کانادا، مؤسسه علمی تلسکوپ فضایی (استیاسسیآی)، جوزف دیپاسکوال، آنتونلا پاگان و آنتون کوکهمور (همگی از مؤسسه علمی تلسکوپ فضایی)
سحابی رتیل
سحابی رتیل در فاصله حدود ۱۶۱ هزار سال نوری از زمین قرار دارد و یکی از بزرگ ترین و درخشان ترین مناطق ستارهزایی در گروه محلی کهکشانها به شمار میرود .
به همین دلیل ، این سحابی همواره یکی از مهمترین اهداف رصدی برای اخترشناسان و پژوهشگران بوده است.
سحابی رتیل میزبان شماری از داغ ترین و پر جرم ترین ستارگان شناخته شده در جهان است و از این رو ، بهعنوان یک آزمایشگاه طبیعی کیهانی برای مطالعه چگونگی شکل گیری و تکامل ستارگان ، اهمیت علمی بسیار بالایی دارد .
سحابی رتیل/اعتبار تصویر: ناسا، آژانس فضایی اروپا، آژانس فضایی کانادا، مؤسسه علمی تلسکوپ فضایی و گروه تولید تصاویر اولیه رصدخانه تلسکوپ فضایی جیمز وب
سحابی کارینا
این تصویر ، شاید مشهور ترین عکس از نخستین مجموعه تصاویر منتشر شده توسط تلسکوپ فضایی جیمز وب باشد .
این عکس همچنین یکی از محبوب ترین تصاویر آلیسا پاگان ، پردازش گر تصاویر در مؤسسه علمی تلسکوپ فضایی است که در آماده سازی آن نقش داشته است .
این ناحیه به دلیل ساختار های عظیم و صخره مانند گاز و غبار کیهانی، به (( صخرههای کیهانی )) شهرت دارد ؛ نامی که به خوبی عظمت و چشم انداز خیره کننده این منظره را توصیف میکند .
هرچند این تصویر از نخستین آثار منتشرشده جیمز وب است ، اما همچنان یکی از ماندگار ترین و تحسین شده ترین تصاویر این تلسکوپ به شمار می رود .
سحابی کارینا/اعتبار تصویر: ناسا، آژانس فضایی اروپا، آژانس فضایی کانادا و مؤسسه علمی تلسکوپ فضایی
وسترلوند ۱
وسترلوند ۱ ، یک خوشه ستارهای باز است که در فاصله حدود ۱۲ هزار سال نوری از زمین قرار دارد .
این خوشه فرصت مناسبی را فراهم کرد تا تلسکوپ فضایی جیمز وب الگوی پراش ستاره ای منحصر به فرد خود را در اطراف ستارگان درخشان به نمایش بگذارد .
وسترلوند ۱ از آن جهت اهمیت دارد که مجموعه ای متنوع از انواع مختلف ستارگان را در خود جای داده است .
همین تنوع ستاره ای ، این خوشه را به یکی از ارزشمندترین اهداف رصدی برای مطالعه چرخه زندگی و تکامل ستارگان تبدیل کرده و در این تصویر نیز بهوضوح قابل مشاهده است .
وسترلوند ۱/اعتبار تصویر: آژانس فضایی اروپا/تلسکوپ فضایی جیمز وب، ناسا، آژانس فضایی کانادا، مهدی زمانی (آژانس فضایی اروپا/جیمز وب)، ماریا گراتزیا گوارچلو (رصدخانه اخترفیزیک پالرمو، وابسته به مؤسسه ملی اخترفیزیک ایتالیا) و گروه پژوهشی «ایووکس».
انجیسی ۶۸۲۲
انجیسی ۶۸۲۲ یک کهکشان نامنظم است که تصویر آن با استفاده از دو ابزار (( میری )) و (( نیرکم )) در تلسکوپ فضایی جیمز وب ثبت شده است .
این کهکشان نزدیک ترین همسایه کهکشانی راه شیری است که برخلاف بسیاری از همسایگان نزدیک ، یک کهکشان اقماری به شمار نمیرود .
انجیسی ۶۸۲۲ از نظر علمی اهمیت ویژهای دارد ، زیرا مانند بسیاری از نخستین کهکشان های شکلگرفته در جهان ، فلزینگی ( میزان عناصر سنگینتر از هیدروژن و هلیوم ) پایینی دارد .
به همین دلیل ، مطالعه این کهکشان میتواند سرنخهای ارزشمندی درباره شرایط کیهان در نخستین مراحل پس از مهبانگ و روند شکلگیری نخستین کهکشانها در اختیار دانشمندان قرار دهد .
انجیسی ۶۸۲۲/اعتبار تصویر: آژانس فضایی اروپا/تلسکوپ فضایی جیمز وب، ناسا، آژانس فضایی کانادا و مارگارت مایکنر.
زحل
هر چند تصاویر سیارهای ثبت شده توسط تلسکوپ فضایی جیمز وب همگی چشم گیر هستند ، اما تصویر آن از زحل را میتوان یکی از خیره کننده ترین دستاوردهای این تلسکوپ دانست .
این تصویر با استفاده از دوربین فرو سرخ نزدیک (( نیرکم )) ثبت شده و حلقه های درخشان زحل را در نوری رؤیایی و چشم نواز به نمایش میگذارد .
نتیجه ، تصویری است با شکوه که جزئیات این سیاره و حلقه های مشهورش را با وضوحی کم سابقه آشکار میکند .
زحل/اعتبار تصویر: ناسا، آژانس فضایی اروپا، آژانس فضایی کانادا، متیو تیسکارنو (مؤسسه ستی)، متیو هدمن (دانشگاه آیداهو)، مریم الموتامد (دانشگاه کرنل)، مارک شوالتر (مؤسسه ستی)، لی فلچر (دانشگاه لستر) و هایدی همل (انجمن دانشگاهها برای پژوهش در اخترشناسی)/پردازش تصویر: جوزف دیپاسکوال.
مجموعه ابرهای رو اوفیوکی
مجموعه ابر رو مارافسای یا مجموعه ابر رو افیوچی . هم زمان با نخستین سالگرد آغاز فعالیت تلسکوپ فضایی جیمز وب ، تیم این رصدخانه فضایی این تصویر خیرهکننده از مجموعه ابرهای رو اوفیوکی را منتشر کرد .
این مجموعه ، نزدیک ترین منطقه ستاره زایی به زمین به شمار می رود و بسیاری آن را یکی از زیب ترین چشم انداز های شناخته شده در جهان میدانند .
تصویر ثبتشده توسط جیمز وب ، جزئیات بی سابقه ای از ابرهای گاز و غبار و ستارگان تازه متولد شده این ناحیه را آشکار کرده و توانایی فوقالعاده این تلسکوپ در مطالعه فرایند شکلگیری ستارگان را به نمایش میگذارد .
مجموعه ابرهای رو اوفیوکی/اعتبار تصویر: ناسا، آژانس فضایی اروپا، آژانس فضایی کانادا، مؤسسه علمی تلسکوپ فضایی، کلاوس پونتوپیدان (مؤسسه علمی تلسکوپ فضایی) و آنتونلا پاگان (مؤسسه علمی تلسکوپ فضایی).
مسیه ۷۷ (M۷۷)
مسیه ۷۷ یکی از مشهورترین کهکشان های مارپیچی میلهای است و به دلیل فاصله نسبتاً کم خود ، حدود ۴۵ میلیون سال نوری از زمین، از محبوب ترین اهداف رصدی برای منجمان آماتور به شمار میرود .
با این حال ، ثبت تصویری با این میزان جزئیات از سطح زمین تقریباً غیرممکن است .
قرار گرفتن تلسکوپ فضایی جیمز وب خارج از جو زمین و بهرهمندی از آینه عظیم آن ، امکان ثبت تصاویری بسیار دقیق و نزدیک از اجرامی مانند مسیه ۷۷ را فراهم کرده و جزئیاتی را آشکار ساخته است که از رصدخانههای زمینی قابل مشاهده نیست .
مسیه ۷۷/اعتبار تصویر: آژانس فضایی اروپا/تلسکوپ فضایی جیمز وب، ناسا، آژانس فضایی کانادا و آدام لروی/انجیسی ۲۰۹۰
انجیسی ۲۰۹۰
انجیسی ۲۰۹۰ یکی از نخستین اهداف رصدی تلسکوپ فضایی هابل در دهه ۱۹۹۰ بود و تلسکوپ فضایی جیمز وب نیز در سال ۲۰۲۴ این کهکشان را با ابزارهای پیشرفته خود دوباره رصد کرد .
این تصویر ترکیبی با استفاده از دادههای دو ابزار (( نیرکم )) و (( میری )) تهیه شده و نمایی چشم نواز و بسیار دقیق از این کهکشان ارائه می دهد .
توان بالای ابزارهای جیمز وب همچنین باعث شد دانشمندان فاصله واقعی این کهکشان را با دقت بیشتری اندازه گیری کنند .
بر اساس دادههای جدید ، ان جی سی ۲۰۹۰ حدود ۴۰ میلیون سال نوری از زمین فاصله دارد ، در حالی که برآورد های پیشین بر پایه مشاهدات هابل این فاصله را ۳۷ میلیون سال نوری اعلام کرده بودند .
اختلاف سه میلیون سال نوری شاید در نگاه نخست اندک به نظر برسد ، اما در مقیاس کیهانی ، نشان دهنده دقت فوق العاده ابزارهای جیمز وب در اندازه گیری فاصله اجرام آسمانی است .
انجیسی ۲۰۹۰/اعتبار تصویر: آژانس فضایی اروپا/تلسکوپ فضایی جیمز وب، ناسا، آژانس فضایی کانادا و آدام لروی.
نوشتن دیدگاه جدید