در سال های اخیر ، کوه کلنگگازلا — که در رسانههای غربی با نام Pickaxe Mountain ( کوه کلنگ ) شناخته میشود — به عنوان یکی از نقاط مورد توجه در ارزیابی های اطلاعاتی و تحلیل های امنیتی مرتبط با برنامه هسته ای ایران مطرح شده است .
این کوه در استان اصفهان و در مجاورت مجتمع غنی سازی نطنز قرار دارد و بر اساس گزارش های تحلیلی ، طی روندی چندساله شاهد ایجاد یا توسعه زیر ساختهای زیر زمینی عمیق بوده است .
خبرآنلاین : کوه کلنگ گازلا در رشته کوه زاگرس مرکزی واقع شده و فاصله آن تا تأسیسات اصلی نطنز حدود ۱.۵ تا ۲ کیلومتر برآورد می شود .
ارتفاع قله کوه نزدیک ۱۶۰۰ تا ۱۶۰۸ متر از سطح دریا اعلام شده است .
برآورد های موجود همچنین اختلاف ارتفاع هایی میان ورودی های گزارش شده و خط الرأس کوه را نشان می دهد که می تواند بیان گر شکل گیری تأسیسات در ترازها یا طبقات مختلف باشد .
ادعای وجود مجموعه زیرزمینی
بر اساس ارزیابی های منتشر شده توسط برخی نهادهای پژوهشی و امنیتی ، مجموعه مورد نظر دستکم در عمقی در حدود ۸۰ تا ۱۰۰ متر زیر سنگ های کوه ساخته شده است و در برخی گزارش ها عمق های بیش تری نیز مطرح می شود .
هم چنین در توضیحات مرتبط با ساختار ورودی ها آمده است که مجموعه ممکن است دارای دو جفت ورودی تونل در دو سوی یال کوه باشد ؛ هرچند درباره این که این چهار ورودی دقیقاً به یک مجموعه واحد متصل میشوند یا خیر ، قطعیت کامل اعلام نشده است .
مؤسسه آمریکایی علوم و امنیت جهانی در گزارشی مدعی شده (( در ماههای اخیر ، تصاویر ماهواره ای از ادامه حفاری ، تقویت ورودی تونل ها و ایجاد استحکامات جدید در اطراف کوه حکایت داشته است . برخی گزارش ها از خاک ریز ، بتن ریزی و موانع جدید در دهانه تونلها خبر داده اند ؛ اقداماتی که به اعتقاد کارشناسان با هدف افزایش حفاظت در برابر حملات احتمالی انجام شده است . ))
در ادامه گزارشی این موسسه آمریکایی آمده است : (( عملیات ساخت این مجموعه در پاییز سال ۲۰۲۰ آغاز شد . ایران در آن زمان اعلام کرد که سالن های زیر زمینی جدید قرار است جایگزین مرکز مونتاژ سانتریفیوژ های پیشرفته ای شوند که در سایت اصلی نطنز بر اثر خرابکاری منهدم شده بود . مرکز تخریب شده برای مونتاژ سالانه حدود ۶ هزار سانتریفیوژ پیشرفته طراحی شده بود ؛ ظرفیتی که امکان تولید دهها هزار سانتریفیوژ را هم زمان با کاهش تدریجی محدودیتهای برجام در فاصله سالهای ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۰ فراهم میکرد . ))
مؤسسه علوم و امنیت جهانی درباره ورودی های این مجموعه جدید التاسیس هم نوشته است : (( مجموعه کوه کلنگ دارای دو جفت ورودی تونل در دو سوی یال کوه است . فرض بر این است که هر چهار ورودی به یک مجموعه واحد منتهی می شوند ، اما این موضوع هنوز قطعی نیست . برآورد می شود که این تأسیسات دستکم ۱۰۰ متر زیر توده سنگی کوه قرار گرفته باشد . ارتفاع قله کوه ۱۶۰۸ متر از سطح دریا است . اختلاف ارتفاع میان ورودی شرقی و خطالرأس کوه حدود ۱۴۵ متر و اختلاف ارتفاع میان ورودی غربی و خطالرأس حدود ۱۰۰ متر است . هم چنین اختلاف ارتفاع حدود ۵۰ متری میان دو مجموعه ورودی می تواند نشان دهنده آن باشد که این تأسیسات در چند طبقه یا تراز مختلف ساخته شده است . تدابیر دفاعی این مجموعه عمدتاً شامل یک حریم امنیتی گسترده و استحکام بخشی گسترده به ورودی تونلها است . ایران در سال ۲۰۲۵ ساخت یک حصار امنیتی دوگانه ( شامل دیوار و فنس ) همراه با مسیر گشت زنی را آغاز کرد که سراسر کوه را در بر گرفته و به محدوده حفاظتی مجتمع هستهای نطنز متصل میشود . ))
روند توسعه و کارهای عمرانی
بر پایه تحلیلهای مبتنی بر تصاویر ماهوارهای که از حدود سال ۲۰۲۱ به بعد منتشر شده ، در پیرامون کوه کلنگ گازلا نشانه هایی از ایجاد تونل های بزرگ ، جاده های دسترسی ، محوطه های عمرانی و دیوار های امنیتی دیده شده است .
گزارشها همچنین از تقویت ورودی تونلها ، ایجاد استحکامات و توسعه حصار امنیتی گسترده اطراف کوه حکایت دارد .
در برخی ارزیابی ها ، عملیات ساخت این مجموعه به پاییز ۲۰۲۰ نسبت داده شده است . گفته می شود ایران در آن دوره اعلام کرده سالنهای زیر زمینی جدید قرار است در چارچوب برنامه جایگزینی ، به احیای ظرفیت های از دست رفته مربوط به مونتاژ سانتریفیوژها کمک کند .
اهمیت راهبردی از نگاه تحلیلگران
از دید بسیاری از کارشناسان امنیتی ، نقطه قوت احتمالی این مجموعه، ترکیب عمق زیاد با استحکام طبیعی کوه است ؛ به همین دلیل ، هدف گیری آن صرفاً با حملات هوایی می تواند با محدودیتهای جدی مواجه شود . حتی در سناریوهای حمله ، برخی تحلیلگران معتقدند آسیب پذیری ممکن است بیشتر متوجه اجزای سطحی یا نیمهسطحی باشد ؛ مانند ورودی های تونل ، خطوط انتقال برق ، سامانه های تهویه و تأسیسات پشتیبانی سطحی .
بر همین اساس ، در گزارش های تحلیلی آمده است که ایران برای کاهش ریسکهای احتمالی، حفاظت پیرامونی را افزایش داده و ساخت استحکامات جدید در اطراف ورودیها و گسترش حریمهای امنیتی در دستور کار بوده است .
تدابیر حفاظتی و ساختار امنیتی
در گزارش ها از شکل گیری حریم امنیتی گسترده و تمرکز بر استحکامبخشی ورودی تونل ها یاد شده است .
هم چنین اشاره شده که در سال ۲۰۲۵ ( طبق برخی گزارش ها ) ساخت یا توسعه یک حصار امنیتی دوگانه شامل دیوار و فنس ، همراه با مسیرهای گشتزنی در محدوده پیرامونی کوه آغاز شده و به محدوده حفاظتی مجتمع نطنز متصل می شود .
گاردین در گزارشی نوشته است : در سالهای اخیر ایران تدابیر حفاظتی این مجموعه را به طور قابل توجهی افزایش داده است .
تصاویر ماهواره ای نشان می دهد ورودی تونل ها تقویت شده ، خاکریز ها و استحکامات جدید ایجاد شده و یک حصار امنیتی گسترده اطراف کوه احداث شده است .
با وجود این اقدامات ، عملیات عمرانی همچنان ادامه دارد و بر اساس ارزیابیهای موجود ، مجموعه هنوز به بهرهبرداری کامل نرسیده است .
این نشریه انگلیسی در ادامه گزارش خود نوشته است : در بخش دیگری از گزارش آمده است که هرچند خود تأسیسات در عمق زیادی قرار دارد ، اما نقاطی مانند ورودی تونل ها ، خطوط انتقال برق ، سامانه های تهویه و تأسیسات پشتیبانی سطحی می توانند در برابر حملات هوایی آسیب پذیر باشند .
به همین دلیل برخی کارشناسان معتقدند هدف قرار دادن این زیر ساخت ها می تواند فعالیت مجموعه را مختل کند ، حتی اگر بخش اصلی آن سالم باقی بماند .
جایگاه در روایت های رسانه ای و ارزیابی های اطلاعاتی
کوه کلنگ گازلا به دلیل ترکیب ویژگی های جغرافیایی ، عمق تأسیسات و گزارشهای متعدد درباره روند توسعه زیرساخت ها ، در کنار دیگر نقاط مرتبط با برنامه هسته ای ایران ، در کانون توجه تحلیلگران غربی قرار گرفته است .
به همین دلیل این مجموعه به عنوان یکی از نقاط مهم اما همچنان (( نامطمئن / مرموز )) در ارزیابی های اطلاعاتی مطرح میشود ؛ زیرا بخش زیادی از جزئیات ساختاری و عملیاتی آن از طریق اطلاعات غیر قطعی یا تصاویر غیرمستقیم قابل استنتاج است .
نوشتن دیدگاه جدید